Czym są stan zero budynku i stan surowy otwarty?
Stanem zerowym budynku określany jest moment, w którym prace budowlane zostają ukończone do poziomu płyty („podłogi”) parteru. Zwykle obejmuje to wykonanie fundamentów, ścian fundamentowych, piwnicznych, stropu nad piwnicą oraz przygotowanie przepustów do poprowadzenia koniecznych instalacji. Z kolei dom w stanie surowym otwartym powinien mieć gotowe ściany nośne, stropy, betonowe schody oraz konstrukcję i pokrycie dachu. Na tym etapie drzwi i okna nie są jeszcze wprawione, ale należy przygotować już pod nie otwory odpowiedniej wielkości.
Stan zero początek prac
Prace, mające doprowadzić budowę do stanu zerowego budynku, rozpoczynają się od wyrównania terenu oraz usunięcia humusu – wierzchniej warstwy gleby. Humus musi być gdzieś składowany, dobrze więc już na początku wybrać stosowne miejsce na „odłożenie” ziemi. Pryzmy ziemi nie powinny mieć więcej niż półtorej metra wysokości. Kolejnym krokiem jest wytyczenie zarysu budynku. Zająć się tym może wyłącznie uprawniony geodeta, którego obowiązkiem będzie zadbanie o to, aby budynek został usytuowany zgodnie z planami budowy i miał dokładnie taki kształt i wymiary, jakie zaplanowano w projektach. Najczęściej w narożnikach wbijane są paliki, a między nimi rozwija się drut, wyznaczający kształt przyszłego budynku – taka konstrukcja nazywana jest „ławą”. Ważne, aby nie zastępować drutu innymi materiałami ( jak na przykład żyłką), które ze względu na swoją elastyczność są zbyt mało precyzyjne. Podczas prac trzeba uważać, aby ławy nie zostały przesunięte. Geodeta powinien też wyznaczyć miejsca przyłączy kanalizacyjnych i wodociągowych oraz tak zwanego rapera – punktu, który będzie odpowiadać poziomowi „zero” (czyli poziomowi podłogi parteru) domu.
Przygotowanie fundamentów oraz podłóg w stanie surowym
Głębokość fundamentów zależna jest od tego, czy dom ma mieć piwnicę – oraz od strefy przemarzania gruntu. Jeśli dom nie posiada piwnicy, fundament powinien być osadzony pod poziomem przemarzania gruntu, a ten jest odmienny w różnych obszarach (w Polsce te wartości wahają się od 0,8 do 1,4 m). W przypadku domu z piwnicą, zagłębienie zależne jest od jej wysokości. Istnieje kilka rodzajów fundamentów – ławy fundamentowe (wylewane, zwykle ze zbrojonego betonu, bezpośrednio w gruncie lub na wysokości kilkudziesięciu centymetrów w deskowaniu), płyty fundamentowe (z płyt żelbetonowych, grubszych w miejscach oparcia ścian – ten sposób zwykle stosuje się tam, gdzie gleba ma słabą nośność) i stopy fundamentowe.
Fundamenty najczęściej wykonuje się obecnie z betonu albo żelazobetonu. Na niektórych obszarach – gdzie nośność gruntu jest bardzo słaba (poniżej 150 kPa) niekiedy stawia się fundamenty na specjalnych palach. W przypadku domów pozbawionych piwnicy konieczne jest także wzniesienie ścian fundamentowych – wytrzymałych i odpornych na temperatury oraz wilgoć (jeśli nie są wykonane z betonu, powinny zostać zabezpieczone specjalną warstwą chroniącą przed wilgocią). Podczas stawiania fundamentów trzeba również przewidzieć instalację kanalizacyjną i wodociągową.
Ostatnią fazą, doprowadzającą dom do stanu zerowego jest wykonanie wylewki/podkładu pod podłogi. Gotowa posadzka składa się z podkładu, izolacji, warstwy wyrównującej oraz właściwego parkietu (np. z paneli). W ramach prac na etapie zerowym konieczne jest przygotowanie podkładu i izolacji – wykończenia podłóg wykonywane są w późniejszych fazach budowy. Należy pamiętać, że w dużej mierze to podkład i izolacja zadecydują i o tym, czy podłogi będą równe, i o tym, czy nie będzie przez nie uciekać z domu wiele ciepła. Płyta gruntowa powinna więc być izolowana zarówno od wilgoci, jak i termicznie.
Stan surowy otwarty budynku na co zwrócić uwagę?
Stawianie konstrukcji domu – ścian, słupów, stropów oraz dachu – uważane jest często za najważniejszy etap budowy domu. Nie bez racji: błędy popełnione w tej fazie mogą być trudne lub nawet niemożliwe do naprawienia. Warto jednak zdać sobie sprawę z tego, że ukończenie konstrukcji to nie koniec prac, a zaledwie ich półmetek – prace wykończeniowe i urządzanie domu zajmą najmniej drugie tyle czasu, a często też pochłaniają znacznie większy budżet niż przygotowanie stanu surowego budynku. Często zdarza się, że inwestorzy na tym etapie wyczerpują większość środków i w późniejszym czasie pojawia się problem z wykończeniem budynku.
Przy stawianiu ścian bardzo ważne jest zwrócenie uwagi na izolację przeciw wilgoci. Zaniedbania w tym zakresie mogą doprowadzić później do poważnych problemów – a wykonanie napraw będzie trudne i kosztowne. Częstym błędem jest także złe wypoziomowanie i wypionowanie murów: to z kolei kończy się problemem z krzywymi ścianami i kłopotami ze stawianiem stropu. W ścianach trzeba też przewidzieć miejsca na stolarkę otworową: okna oraz drzwi. Ważne, aby okna i drzwi zamawiać dopiero, gdy otwory będą już gotowe i zostaną starannie wymierzone – nie wcześniej, na etapie projektu. Trzeba pamiętać, że nawet kilka milimetrów różnicy może sprawić, że okna będą za małe albo za duże, a to z kolei doprowadzi do problemów z montażem i szczelnością.
W przypadku stropów należy pamiętać, że beton potrzebuje czasu, aby nabrać wytrzymałości. Lepiej więc nie usuwać zbyt wcześnie konstrukcji podtrzymującej powstające stropy. Dach powinien zostać wykonany jak najszybciej – jeśli nie wykończony w pełni, to należy zadbać o zabezpieczenie jego konstrukcji i przynajmniej prowizoryczne zasłonięcie. Inaczej świeżo postawione ściany, podłogi czy stropy będą narażone na niekorzystny wpływ czynników atmosferycznych.
W momencie, gdy ściany, stropy i konstrukcja dachu są gotowe, ale jeszcze nie wstawiono okien i drzwi, można mówić o wykończeniu domu do stanu surowego otwartego tzw. SSO. Jest to zazwyczaj finał około 1/3 prac, które muszą zostać przeprowadzone, aby budynek był w pełni gotów do zamieszkania.
